In Kenia leeft het grootste deel van de wilde dieren buiten officieel beschermde gebieden zoals nationale parken. Wilde dieren leven voornamelijk in de weidegebieden van veehouders. Voor boeren en herders kan dit zowel een vloek zijn – samenleven met wildlife is hard werken, omdat roofdieren soms vee aanvallen en runderen concurreren met wilde herbivoren om gras – als een zegen. Veel door de gemeenschap beheerde natuurreservaten (conservancies) verhuren winstgevend delen van hun land aan toeristische bedrijven voor safari’s en lodges, wat inkomsten genereert voor hun leden.
In de meeste beleidsplannen van conservancies is vastgelegd dat herders het hele landschap kunnen benutten voor hun vee. Dit zorgt voor een gelijkmatigere verdeling van de begrazingsdruk, maar gaat er ook van uit dat wanneer herders en hun vee niet in een gebied aanwezig zijn, andere herbivoren en de roofdieren die op hen jagen, de ruimte gebruiken. Niels Mogensen, een bioloog van het Mara Predator Conservation Program, zegt dat niemand tot nu toe daadwerkelijk heeft gecontroleerd of deze gedachtegang ook werkt in de praktijk.
Tussen 2015 en 2023 voerden hij en zijn collega’s onderzoek uit in zeven door de lokale gemeenschap beheerde conservancies in het Mara-ecosysteem. Ze legden in totaal bijna 69.000 kilometer af en verzamelden gegevens over de aanwezigheid van leeuwen en wilde en gedomesticeerde herbivoren. Het verbaasde hen niet dat leeuwen veehouders vermeden. Maar ze ontdekten ook dat de leeuwen delen van de reservaten waar vee had gegraasd, bleven mijden, zelfs nadat de veehouders waren vertrokken.
“Perhaps the most striking result [of the study] was that lions continued to avoid areas with a history of high cattle use even when cattle were not present at the time”.
Het onderzoekt toont dus aan dat door vee, dieren in het Mara-ecosysteem zoals leeuwen, hun gedrag aanpassen. Wat in de praktijk betekent dat ze in een steeds kleiner gebied leven. De vraag is of dit veranderd kan worden, bijvoorbeeld door gebieden aan te wijzen waar geen vee meer wordt toegestaan. De onderzoekers geven aan dat dit soort maatregelen, gevoelig liggen. Vee is essentieel voor het levensonderhoud en de cultuur van de Masai: beperkingen zouden kunnen worden gezien als een bedreiging voor de veiligheid van huishoudens of als een prioriteitstelling van wilde dieren boven mensen.
“Conservancies therefore represent a complex matrix of overlapping land uses, conservation goals, and socio-economic needs,” Mogensen writes, “posing significant challenges for sustaining large carnivores and managing human-wildlife interactions.”
Lees het hele artikel hier.
Foto: Voor de Masai in Kenia is vee van enorm belang.
