Volgens onderzoekers heeft de jaguarundi meer aandacht nodig. Deze kleine katachtige die voorkomt van Mexico tot Argentinië, is onlangs (augustus 2026) geherclassificeerd van ‘niet bedreigd’ naar ‘bijna bedreigd’ op de IUCN Rode Lijst van bedreigde soorten.
Tadeu de Oliveira, covoorzitter van de IUCN Cat Specialist Group en leider van de meest recente evaluatie van de jaguarundi, stelt dat men bij de beoordeling moest opboksen tegen de opvatting dat jaguarundi’s veel voorkomen en dus niet bedreigd zijn. Dit komt mede doordat ze overdag in open gebieden rondtrekken en jagen, waardoor ze zichtbaarder zijn dan veel andere katachtigen. “Het dier valt makkelijker op, waardoor mensen het als iets alledaags beschouwden. Maar als je het in cijfers uitdrukt, blijkt het anders te liggen”, aldus De Oliveira in een interview met Mongabay.
Groot verspreidingsgebied, lage aantallen
Hoewel de jaguarundi een groot verspreidingsgebied heeft, hij komt voor in bijna geheel Midden- en Zuid-Amerika, wijzen monitoringgegevens erop dat het dier zeldzaam is. Na het verzamelen van beschikbare gegevens van onderzoekers uit het gehele verspreidingsgebied van de jaguarundi – en het raadplegen van experts – stelden De Oliveira en zijn team vast dat de soort niet alleen zeldzaam is. Maar ook tot de minst talrijke katachtigen in zijn verspreidingsgebied behoort, met uitzondering van enkele locaties in Mexico en Brazilië. De populatie volwassen jaguarundi’s wordt geschat op 13.000 exemplaren.
Een andere doorslaggevende factor die leidde tot een hogere classificering op de Rode Lijst is dat het Amazonegebied voorheen werd beschouwd als een mogelijke veilige haven voor deze kleine katachtige, maar dat dit niet (langer) het geval is. “Doordat het Amazonegebied niet langer als veilige haven voor de soort fungeert, voldoet deze aan de criteria voor de status ‘bijna bedreigd’ (near threatened)” aldus De Oliveira. “De kat komt eigenlijk nergens in grote aantallen voor.”
Verder kijken dan ‘bijvangst’-gegevens
Die verandering in status zou kunnen leiden tot meer aandacht, aldus Mariam Weston-Flores. Zij is medeauteur van de IUCN beoordeling en is tevens voorzitter van de Ocelot Working Group.
Zelfs binnen de groep van kleine katachtigen waarover nog weinig bekend is, vormt de jaguarundi een uitzondering; er zijn maar weinig studies specifiek aan deze soort gewijd. De meeste beschikbare gegevens zijn verzameld tijdens onderzoek naar andere diersoorten – zogenaamde ‘bijvangst’-gegevens – en bestaan vaak uit beelden van de kat die voorbijloopt bij cameravallen die eigenlijk waren opgesteld om andere dieren in kaart te brengen. “Het is lastig om waarnemingen van het dier te verkrijgen, omdat niemand zich specifiek op deze soort richt,” aldus Weston-Flores in een interview met Mongabay.
Natuurbeschermers waarschuwen dat sommige populaties jaguarundi’s in aantallen afnemen door conflicten met mensen, auto aanrijdingen, aanvallen door honden en infectieziekten. Door een gebrek aan financiering is er weinig onderzoek naar deze katachtige. En hierdoor zijn er grote hiaten in de kennis over dit dier. Natuurbeschermers hopen dat de wijziging in de beschermingsstatus zal leiden tot meer aandacht voor de soort.
Wie is de jaguarundi
De jaguarundi is een lange, slanke, kleine kat die laag op de poten staat. Het dier is iets groter als onze huiskat met een maximaal gewicht van zo’n 7,5 kilo. De jaguarundi heeft wat betreft zijn bouw meer weg van een marterachtige dan van een katachtige. Door dit uiterlijk en ook de effen ‘gespikkelde’ vacht wordt deze kat ook wel wezel- of otterkat genoemd.
Terwijl de andere kleine Zuid-Amerikaanse katachtigen 36 chromosomen hebben, heeft de jaguarundi er 38, hetzelfde aantal als katten uit de Oude Wereld (Europa, Azië en Afrika). In een chromosoom zit al het erfelijk materiaal van een dier; het DNA. Na recent onderzoek blijkt dat de jaguarundi het meest verwant is aan de poema en wat verder weg aan de cheeta. Net als de cheeta kan de jaguarundi zijn nagels niet geheel intrekken.
Meer weten over de jaguarundi? Kijk dan hier. Op deze site is ook spreekbeurtmateriaal te downloaden van alle wilde katachtigen waaronder dus ook de jaguarundi.
Afbeelding: jaguarundi die, door zijn uiterlijk, ook vaak ‘wezelkat’ wordt genoemd. Copyright: Wild Cats Brazil-Americas Conservation Program/Gatos do Mato.
