Wetenschappelijke naam

Herpailurus yagouaroundi  

Uiterlijk

Deze kleine kat staat laag op de poten en heeft hierdoor een bijna sluipachtig voorkomen. Vanwege zijn uiterlijk wordt de jaguarundi ook ‘otterkat’ of ‘wezelkat’ genoemd.

• Vachtkleur, de verschillende kleuren kunnen in één nest voorkomen:
  • Grijs;
  • Licht,- tot donker bruin;
  • Rood/kastanjebruin;
  • Zwart (melanistisch).

Onderzoekers denken dat dieren met een rode vacht vaker leven in open/drogere gebieden en dat jaguarundi’s die in het regenwoud leven, vaker een zwarte vacht hebben.

• Vachtpatroon:
  • Effen maar de haren hebben kleurbanden waardoor de vacht er van dichtbij fijn gespikkeld uitziet.
• Kop:
  • Kleine kop met ronde oren die wat aan de zijkant van de kop staan;
  • Het neusleertje is groot in verhouding tot de grootte van de kop.

Verder heeft de jaguarundi een lange staart en relatief korte poten.

Jaguarundi’s kunnen er heel anders uitzien in de diverse leefgebieden. © Wild Cats Brazil-Americas Conservation Program / Gatos do Mato – Brasil/Americas.

Verspreiding en leefgebied

De jaguarundi heeft een groot verspreidingsgebied; hij is te vinden in bijna geheel Midden- en Zuid-Amerika – het is de meest wijdverspreide kleine kat van Latijns-Amerika. Het dier lijkt de voorkeur te geven aan meer open gebieden dan de andere kleine katachtigen. Hij is zeldzaam en dun verspreid in vochtige bosgebieden, met name dicht regenwoud. De jaguarundi wordt vaker door mensen gezien als andere kleine katachtigen; dit was de redenen waarom lange tijd werd gedacht dat er genoeg jaguarundi’s waren.

Gebied & omgeving:

• Net als de ocelot, margay en oncilla leeft de jaguarundi in bijna geheel Midden- en Zuid-Amerika. Het zou kunnen dat het dier ook nog voorkomt in het Zuiden van de VS – daar moet nog onderzoek naar worden uitgevoerd;
• Het leefgebied is zeer divers; zowel open als begroeide gebieden van droog met prikkelbosjes tot moeras- en savannegebieden en regenwouden;
• In de open gebieden blijft de jaguarundi het meest in de omgeving van de omliggende begroeiing;
• Met een goed aanpassingsvermogen en een goede tolerantie voor menselijke verstoring is deze kat niet wars van herstelde (herbegroeid) en verstoorde gebieden evenals door mensen gecultiveerde graslanden. Er moet dan wel bos of dichte begroeiing in de nabijheid zijn.

Hoogte:

• Tot 3.200 meter.

Territorium

Er is weinig onderzoek gedaan naar de omvang van hun leefgebied en daardoor kunnen we er ook niet erg veel over zeggen. Wat we ervan weten is dat de grootte van territoria erg verschillen. En het lijkt erop dat de territoria (vooral die van mannetjes) groot zijn tot wel 100 km2 in sommige gebieden.

Onderzoek maakte inzichtelijk dat het territorium in de savannes van Brazilië varieerde van 18 tot 40,2 km², terwijl dit in een bos en bos/landbouwmozaïek in Brazilië varieerde van 1,4 tot 34,9 km². In Belize zijn de territoria veel groter dan die van de andere kleine katten van tropisch Amerika waarmee de jaguarundi het leefgebied deelt.

Zowel de mannetjes als de vrouwtjes patrouilleren hun gebied op onregelmatige tijden en plaatsen, in tegenstelling tot de meeste andere katachtigen die dit met vaste patronen en tijden doen. Soms kunnen meerdere paartjes in eenzelfde territoria leven.

Jaguarundi’s blijken verrassend vocaal. Onderzoekers hebben minstens dertien verschillende geluiden (zoals fluit-, tjilp- en spingeluiden) vastgesteld waarmee ze over territoriumgrenzen heen communiceren of partners vinden.

Gedrag

© Panthera Belize

• Leeft, voor zo ver bekend, meest op de grond maar is een goede zwemmer en klimmer. Jaguarundi’s worden regelmatig in paren waargenomen; onderzoekers weten echter nog niet of deze paren bestaan ​​uit niet-verwante individuen dan wel uit volwassen nakomelingen die bij hun moeder zijn;
• Is het meest overdag actief wat voor een katachtige best uitzonderlijk is. Onderzoekers hebben uitgevonden dat de jaguarundi vooral actief is tussen 08:00 en 12:00 uur en vervolgens weer tussen 16:00 en 20:00 uur. Zeer waarschijnlijk om zo andere katachtigen te vermijden alsook de heetste uren van de dag;
• Vermijdt de grotere ocelot (waar veel ocelotten zijn, zijn minder jaguarundi’s);
• Er zijn dertien verschillende specifieke geluiden bekend waarmee de jaguarundi communiceert, meer dan bij andere kleine katachtigen. Via deze link kun je het geluid van een jaguarundi (en andere katachtigen) horen.

Voortplanting

credit Zoo Praha/Tomáš Adamec

De jaguarundi heeft, voor zover bekend, geen vast seizoen om te paren. Kittens kunnen dus door het hele jaar geboren worden. Na een draagtijd van ongeveer 72-75 dagen worden de kittens (1-4) geboren. Het nest wordt gemaakt in holle en omgevallen bomen en in zeer dichte onder begroeiing.

Kittens openen hun ogen na ongeveer zes tot acht dagen, verlaten het hol na ongeveer vier weken en beginnen dan ook met het eten van vast voedsel. De leeftijd waarop vrouwtjes geslachtsrijp zijn, varieert naar verluidt van 17 tot 26 maanden.

Jacht en dieet

De jaguarundi is een uitstekende klimmer alsook zwemmer, maar jaagt toch vooral op de grond. Hij kan ook flinke sprongen maken tot wel twee meter. Zijn lange staart is hierbij een goed hulpmiddel. Wat opvallend is, is dat de jaguarundi vooral overdag lijkt te jagen. De meeste katachtigen jagen juist in de schemering of nacht. Het kan zijn dat de jaguarundi juist overdag jaagt om andere roofdieren te vermijden.

De jaguarundi is niet kieskeurig qua voedsel. Hij heeft een voorliefde voor kleine zoogdieren met een gewicht van <0,1 kilo tot 0,7 kilo zoals muizen, ratten, vogels, vissen en reptielen. Er is ook waargenomen dat de jaguarundi jaagt op vissen die in plassen zijn gestrand.

Onderzoekers denken ook dat er fruit op het menu van de jaguarundi staat. Het is daarmee een van de zeldzame katten die zoet voedsel eet.

Status

• IUCN Rode Lijst: near threatened;
• CITES Appendix: II.
  Dit betekent dat het om een bedreigde diersoort gaat maar die niet met uitsterven wordt bedreigd. Handel in deze diersoort is gereguleerd toegestaan.
  • De populaties van Midden- en Noord-Amerika en de golfkustjaguarundi zijn vermeld op CITES Appendix I. Dit betekent dat het om een diersoort gaat die met uitsterven wordt bedreigd. Handel in deze diersoort is niet toegestaan (slechts in zeer uitzonderlijke gevallen).
• Geschat aantal: 13.000 aldus het meest recente onderzoek welke leidde tot een hogere classificering op de IUCN Rode Lijst van bedreigde soorten.

Vlekkenpatronen bij andere katachtigen zorgen ervoor dat dieren van elkaar te onderscheiden zijn. Omdat de jaguarundi veelal een effen vacht heeft, is het moeilijk om onderscheid te kunnen maken tussen de verschillende dieren. Dat bemoeilijkt onderzoek en dus is het ook lastig om te bepalen hoeveel jaguarundi’s er nog zijn en of het aantal sterk afneemt. Lange tijd stond dit dier op de IUCN Rode Lijst van bedreigde soorten geclassificeerd als ‘Least Concern’. Dit werd in 2026 bijgesteld naar ‘near threatened’.

Hoewel de jaguarundi een groot verspreidingsgebied heeft, wijzen monitoringgegevens erop dat het dier zeldzaam is. En dat het tot de minst talrijke katachtigen in zijn verspreidingsgebied behoort, met uitzondering van enkele locaties in Mexico en Brazilië.

Bedreiging

Over het algemeen is de jaguarundi nooit voor commerciële handel geëxploiteerd, maar waarschijnlijk als bijvangst gevangen in vallen die voor andere soorten waren uitgezet. Een onderzoek in Mexico heeft echter ontdekt dat de jaguarundi, samen met 26 andere zoogdiersoorten, met lokaal uitsterven wordt bedreigd. Dit wijst erop dat exploitatie door mensen mogelijk een grotere bedreiging vormt dan aanvankelijk werd gedacht.

Exploitatie is in verschillende landen voor verschillende doeleinden geregistreerd. De meest voorkomende zijn medicinale doeleinden (in het noordoosten van Brazilië is jaguarundi vet geregistreerd als medicinale behandeling voor wonden), voedsel (bushmeat), als wraak voor het doden van pluimvee, als sierdoeleinden of als huisdier.

Belangrijkste bedreiging is verlies en versnippering van leefgebied door vooral grootschalige landbouw en weideland. Hoewel de jaguarundi zich over het algemeen kan aanpassen aan nieuw leefgebied, dus ook overleefd in nieuwe door mensen gemaakte leefomgevingen, kan het wel leiden tot meer conflict met mensen. Alsook worden populaties door versnippering van leefgebied van elkaar gescheiden. In toenemende mate worden jaguarundi’s door auto’s aangereden doordat ze wegen moeten oversteken.

Ondersoorten

Er worden (nog) geen subsoorten jaguarundi’s erkend. Aangezien er weinig onderzoek verricht is naar dit dier en zijn leefgebied groot is, ligt het wel in de verwachting dat er in de toekomst ondersoorten erkend zullen worden.

Fysieke kenmerken

• Lichaamslengte: 48,8 – 77,5 centimeter. Mannetjes zijn groter dan de vrouwtjes;
• Staartlengte: ca. 27,5-60 centimeter;
• Gewicht: 2,5 kilo – 7,6 kilo. Mannetjes zijn zwaarder dan de vrouwtjes;
• Levensverwachting: in gevangenschap ca. 15 jaar, in wild waarschijnlijk minder.

Wil je een spreekbeurt over de jaguarundi houden? Klik hier voor ons spreekbeurtmateriaal dat je direct kunt downloaden.

Op YouTube zijn diverse filmpjes van de jaguarundi te vinden, zoals deze.

Laatst bijgewerkt:
oktober 2026