Wetenschappelijke naam

Catopuma badia  (tot april 2017 Profelis badia ).

Uiterlijk

Borneo Bay Cat vastgelegd op cameratrap © Andrew Hearn

De Borneo kat lijkt op foto’s vaak groot maar weegt toch maar maximaal zo’n vier kilo. Het is een kat met een slank, langgerekt lichaam en een opvallend lange staart.

• Vachtkleur:
  • Varieert van bruinrode tot grijsbruine tinten. In Indonesië wordt het dier ook wel eens kucing merah genoemd (de rode kat);
  • De onderzijde van de staart heeft een witachtige streep die over het grootste deel van de onderkant loopt en eindigt in een spierwitte punt, terwijl het topje van de bovenkant van de staart zwart is.

• Vachtpatroon:
  • De buik, nek, borst en binnenzijde van de poten zijn vaak duidelijk lichter van kleur. De vacht is vaak licht gespikkeld met zwarte markeringen.

• Kop:
  • In verhouding met zijn langgerekte lichaam, is zijn kop klein;
  • Ronde, enigszins afgeplatte kop;
  • De onderkant van de kin is wit en er zijn twee vage bruine strepen aanwezig op de wangen;
  • Oren zijn rond en donkerder van kleur dan de rest van het lichaam en staan relatief laag geplaatst op de kop;
  • Er lopen twee donkere strepen van de bovenkant van het oog, verticaal omhoog en komen aan de achterkant van de schedel samen en vormen de letter M.

Een filmpje van de Borneo kat, vastgelegd op cameratrap, is hier te zien.

Verspreiding en leefgebied

De Borneo kat leeft alleen op Borneo. Hij is daar op cameratraps vastgelegd op Kalimantan (Indonesië) en Maleisië (Saba en Sarawak). Of hij ook in Brunei leeft is onbekend.

Omgeving;

• Primair oerwoud (tropisch regenwoud) lijkt het meest favoriete leefgebied maar er zijn ook waarnemingen van het dier in secondair oerwoud en in moerasgebied;
• Het dier wordt het meeste gezien in de buurt van rivieren en in heuvelland. Hij lijkt vooral te houden van lager gelegen gebieden (onder de 500 meter boven de zeespiegel);
• Houdt van dichte begroeiing.

Hoogte:

• In 2022 werd het dier op cameratrap vastgelegd op een hoogte van 1500 meter (Sabah). Er zijn ongeconfirmeerde berichten dat dit dier gesignaleerd is op Mt. Kinabalu (Sabah) dat op zo’n 1800 meter ligt.

Omdat steeds meer leefgebied verdwijnt door vooral houtkap, zie je dat het dier nu ook meer en meer wordt vastgelegd op foto’s genomen in gekapt gebied.

Territorium en leefruimte

Men weet nog niet met zekerheid hoe groot het territorium van deze kat gemiddeld is. Door de gegevens van een cameratrap onderzoek uit 2022 te analyseren in het Kalabakan Forest Reserve (Sabah), stelden onderzoekers vast dat er in dit gebied drie Borneo katten per 100 km2 leefden (deze oppervlakte staat gelijk aan de grootte van de stad Utrecht). Onderzoekers concludeerden uit dit onderzoek ook dat de Borneo kat hier zo’n 1,2 km per uur aflegde en dat is één van de grootste snelheden onder de katten. Ze geven als vergelijkingsmateriaal de nevelpanter die bekend staat om zijn snelle verplaatsing. Dit dier legt 0,9 kilometer in een uur af.

Dit alles duidt erop, zo denken onderzoekers, dat de Borneo kat een groot leefgebied cq territorium nodig heeft. Omdat ze ook nog eens specifiek leefgebied (liefst bossen) nodig hebben, maakt dat  dit dier zeer gevoelig is voor afname van zijn leefgebied.

Gedrag

Er is ontzettend weinig bekend over deze katachtige wat vooral wordt veroorzaakt doordat het dier leeft in afgelegen gebieden van Borneo. Het weinige dat we weten komt veelal van opnames genomen met cameratraps; in het echt wordt het dier zelden gezien. Lange tijd dacht men dat de Borneokat vooral in de nacht actief was. Maar cameratraps hebben laten zien dat het dier juist vooral overdag actief is met pieken in de vroege ochtend en namiddag. Op alle gemaakte foto’s is het dier alleen te zien. Men denkt dan ook dat het een solitair levend dier is.

Hoe deze kat zich verder gedraagt en wat het levenspatroon precies is, is tot op heden nog niet bekend.

Voortplanting

Onbekend.

Jacht

Voor zover bekend jaagt de Borneo kat vanaf de grond. Men denkt dat hij zich vooral voedt met kleine zoogdieren zoals ratten of muizen, maar ook insecten, kleine apen en vogels lijken op het menu te staan. Mogelijk kan het dier prooien aan die groter zijn dan hijzelf, en waarschijnlijk is het ook een aaseter. Hij jaagt waarschijnlijk overdag, waarbij de grootste activiteit in de vroege morgen ligt.

Dieet

Voor zover bekend:

• Vogels;
• Kleine knaagdieren.

Status

• IUCN Rode Lijst: Endangered (bedreigd).
• CITES Appendix: II.
  Dit betekent dat het om een diersoort gaat die met uitsterven wordt bedreigd. Handel in deze diersoort is beperkt toegestaan.
• Geschat aantal: Maximaal 2.500 (gebaseerd op gegevens van 2016).

© Andrew Hearn

Bedreiging

• Het leefgebied wordt direct bedreigd door ontbossing (voor palmolie-/sojaplantages). Als de ontbossing met het huidige tempo doorgaat, zijn er sterke aanwijzingen dat het aantal Borneo katten met 50% zal afnemen. Dat komt mede omdat het dier in hele specifieke gebieden leeft;
• Omdat leefgebied sterk afneemt, raakt deze ernstig versnipperd. Dat betekent dat de Borneo kat wegen moet oversteken om in ander leefgebied te komen, op zoek naar bijvoorbeeld partners. Veel dieren worden aangereden;
• De Borneo kat is bij wet volledig beschermd in bijna het gehele leefgebied maar helaas wordt het dier vaak nog bejaagd om zijn vacht. Of omdat mensen hem als zeldzaam huisdier willen houden.

Ondersoorten

Geen.

Fysieke kenmerken

• Lichaamslengte: gemiddeld 53-67 centimeter;
• Staartlengte: gemiddeld 32-40 cm (ca. 2/3 van de lichaamslengte);
• Gewicht: gemiddeld drie tot vier kilo.
• Levensverwachting: onbekend.

(c) Sebastiab Kennerknecht/Panthera

Wil je een spreekbeurt over de Borneo kat houden?
Klik hier voor ons spreekbeurtmateriaal dat je direct kunt downloaden.

Zoals gezegd is er maar weinig beeldmateriaal aanwezig over deze kat. Op YouTube zijn enkele filmpjes terug te vinden waaronder deze.

Laatst bijgewerkt:
januari 2026