Wetenschappelijke naam

Pardofelis marmorata.

Uiterlijk

Marmerkatten en nevelpanters lijken qua uiterlijk veel op elkaar, omdat beide soorten een kenmerkend, onregelmatig vlekkenpatroon op hun vacht hebben. De vacht is dik en zacht en is een belangrijke redenen waarom het dier bejaagd wordt, net als de nevelpanter. Qua lichaamsgewicht is de marmerkat ongeveer zo zwaar als een grote huiskat met een gewicht van ongeveer twee tot vijf kilo.

• Vachtkleur:
  • De basiskleur van de marmerkat is bruingrijs tot roodbruin;
  • De buik en een deel van de binnenkant van de poten zijn lichtbeige/witachtig van kleur.
• Vachtpatroon:
  • De flanken en rug zijn getekend met grote, onregelmatig gevormde bruine tot roodachtige vlekken die zwart omlijnd zijn;
  • De grote vlekken vervagen tot kleine donkere stipjes en strepen op de poten, de staart tot aan de kruin;
• Poten: de achterpoten zijn duidelijk langer dan de voorpoten. Dit is handig voor het vele boomklimmen. Marmerkatten hebben speciale enkels die 180 graden kunnen draaien, waardoor ze, net als de nevelpanter en margay, met hun kop naar beneden uit bomen kunnen klimmen.

© pvlocicero

• Kop:
  • • Relatief klein en rond;
    • Kleine ronde, donker gekleurde oren met een lichte vlek op de achterzijde;
    • Twee zwarte strepen lopen vanaf de binnenste ooghoek over de kruin en langs de nek naar beneden over de rug en flanken;
    • Net als de nevelpanter heeft de marmerkat betrekkelijk lange hoektanden.

• Staart:
  • Dik en bossig en opvallend lang, langer dan bij andere kleinere katten (ca. 2/3e van de lichaamslengte of langer). Tijdens het lopen houdt het dier zijn staart horizontaal uitgestrekt en sleept deze niet over de grond.

Op Sumatra zijn enkele melanistische marmerkatten op foto vastgelegd.

Melanistische Marmerkat, Sumatra © Allen Lyu

Verspreiding en leefgebied

De marmerkat komt voor in een groot maar zeer verbrokkeld verspreidingsgebied dat reikt van Nepal tot Indochina in het oosten en zuidelijk daarvan tot het schiereiland Malakka en de eilanden Sumatra en Borneo. Het dier is afhankelijk van bossen, vooral tropisch regenwoud. Hij lijkt een voorkeur te hebben voor afgelegen, vochtige bossen en oerbossen. Maar door ontbossing moet het dier zich zien aan te passen aan ander leefgebied. Dankzij het gebruik van cameravallen blijkt dat deze kat ook meer en meer voorkomt in meer aangetast bos, maar (nog) niet in oliepalmplantages.

Gebied & omgeving: veelal in tropisch regenwoud.

• Azië vaste land in de Himalaya zoals Nepal en Zuid-China verspreid over kleinere populaties. Verder in Cambodja, Birma (Myanmar), Vietnam, Singapore, Bhutan, Laos, Thailand en Cambodja en Bangladesh;
• Indonesië op Sumatra en Borneo.

Hoogte:

• In 2024 werd een marmerkat op cameratrap vastgelegd in de Himalaya, op een hoogte van 4326 meter.

Copyright: IUCN

Territorium en leefgebied

Onbekend. Een vrouwtje met een GPS-collar in het Phu Khieu National Park in Thailand had een geschat leefgebied van 5,3 km².

Er is nog niet zoveel bekend over het aantal marmerkatten per gebied (dichtheid). Enkele inzichten uit cameratrap onderzoeken;

De dichtheid in het reservaat Danum Valley Conservation Area (Maleisië) bedroeg 19,57 en in het primaire hooglandreservaat Tawau Hills Park 7,1 individuen per 100 km². In het gekapte laaglandreservaat Tabin Wildlife Reserve werd een dichtheid van 10,45 individuen per 100 km² geschat.

In het Dampa Tiger Reserve in Mizoram, India, werd een dichtheid van 5,03 individuen per 100 km²  geschat.

De dichtheid werd geschat op 8,75 per 100 km² in het Hitmanthi Wildlife Sanctuary in het noordwesten van Myanmar en op 3,8 individuen per 100 km² in het Nam Et – Phou Louey National Protected Area in Laos.

© Royle Safaris

Gedrag

Over het gedrag van de marmerkat is nog weinig bekend. Aanvankelijk werd aangenomen dat het dier voornamelijk actief was in de schemer en nacht. Een marmerkat welke gevolgd werd middels GPS-collar in Thailand, bleek vooral ’s nachts actief. En verschillende waarnemingen in Kalimantan vonden plaats in de late avond. Cameravalstudies op Sumatra en Borneo, in Thailand, Indonesië, Myanmar, Nepal, India en Laos wijzen er echter op dat het dier voornamelijk overdag actief is.

Men vermoedde lange tijd dat de marmerkat het grootste deel van zijn tijd in de bomen doorbracht, wat de zeldzaamheid van waarnemingen verklaart. Er zijn echter inmiddels talloze cameravalfoto’s van het dier op de grond gemaakt, samen met verschillende waarnemingen. Het dier leeft dus zeker niet alleen in bomen.

Maar het dier bevindt zich dus graag in bomen. Marmerkatten hebben speciale enkels die 180 graden kunnen draaien, waardoor ze, net als de nevelpanter en margay, met hun kop naar beneden uit bomen kunnen klimmen. Dit maakt ze ongelooflijk behendige boomjagers. Deze flexibele enkelgewrichten, in combinatie met relatief grote poten, helpen hen takken vast te grijpen en zich gemakkelijk ondersteboven te bewegen. Hun lange staart zorgt daarbij voor evenwicht.

Men vermoedt dat de marmerkat solitair leeft, maar er werden twee dieren samen waargenomen bij een zoutlikplaats in het Phu Khieo Wildlife Sanctuary in Thailand. Kortom; hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden.

(c) Alan Dahl

Voortplanting

In het wild onbekend en eigenlijk alles wat we ervan weten komt door de dieren in gevangenschap te observeren.

Mannetjes en vrouwtjes katten komen meestal alleen bij elkaar om te paren. Na ongeveer 66 tot 82 dagen worden er meestal twee jongen (kittens) geboren hoewel dit er ook vier kunnen zijn. De kittens hebben een geboortegewicht van slechts zo’n 100-115 gram en na zo’n twaalf tot zestien dagen gaan de ogen open.

De kittens zijn al snel mobiel; na ongeveer drie weken kunnen ze al lopen en eerder beginnen ze vaak al met klimmen. Na zo’n 59 dagen eten ze al vast voedsel. Na zo’n 21 maanden zijn marmerkatten seksueel volwassen.

Jacht en dieet

De marmerkat jaagt zowel op de grond als in bomen. Hij besluipt zijn prooi veelal en bespringt het vanuit een hinderlaag. Hij gebruikt zijn uitzonderlijke klimvaardigheden om kleine zoogdieren (knaagdieren, eekhoorns), vogels, reptielen en insecten in de boomtoppen te besluipen en te grijpen. Hij vertrouwt daarbij op zijn lange staart voor evenwicht en scherpe klauwen voor grip.

Er zijn ook verschillende gedocumenteerde gevallen van marmerkatten die op primaten jagen. Op Sumatra is gemeld dat marmerkatten af ​​en toe op pluimvee jagen wat ze niet geliefd maakt bij mensen.

© robhutchinson

Status

• IUCN Rode Lijst: Near threatened (bijna bedreigd). Het is de vraag of dit dier, gezien de aantallen, niet een hogere status verdient. Zeker ook omdat er nog relatief weinig onderzoek naar dit dier gedaan is;
• CITES Appendix: I.
  Dit betekent dat het om een diersoort gaat die met uitsterven wordt bedreigd. Handel in deze diersoort is niet toegestaan (slechts in zeer uitzonderlijke gevallen). In diverse landen is de jacht verboden;
• Geschat aantal: de grootte van de populatie werd in 2007 geschat op minder dan 10.000 exemplaren. Nergens is een aaneengesloten populatie die groter is dan 1000 dieren.

Bedreiging

• De grootste bedreiging is ontbossing (plantages voor palmolie en soja). De marmerkat is bij uitstek een bosbewoner dus de afname van tropische bossen is voor dit dier desastreus;
• Stroperij voor de vacht en voor lichaamsdelen die gewild zijn in een deel van traditionele medicijnen;
• Bejaging omdat de marmerkat gezien wordt als bedreiging voor pluimvee.

Ondersoorten

Er worden op dit moment twee ondersoorten erkend. Klik hier voor een overzicht.

Fysieke kenmerken

• Lichaamslengte: gemiddeld 45-62 centimeter;
• Staartlengte: 36-55 centimeter;
• Gewicht: gemiddeld twee tot vijf kilo;
• Levensverwachting: in gevangenschap tot ongeveer 12 jaar. In het wild onbekend.

© robhutchinson

Wil je een spreekbeurt over de marmerkat houden?
Klik hier voor ons spreekbeurtmateriaal dat je direct kunt downloaden.

Op YouTube zijn filmpjes van de marmerkat te zien, zoals deze.

Laatst bijgewerkt:
januari 2026