• Wereldwijd waar mensen wonen;
• In het wild waar deze door mensen zijn achtergelaten en zich verwilderd hebben.

Hoogte: Onbekend.

In sommige landen worden verwilderde katten als een groot gevaar gezien voor andere dieren. In Australië bijvoorbeeld gaan met regelmaat geluiden op om verwilderde katten te doden.

Territorium

Elke kat dus ook onze huiskat, heeft een territorium. Als het om binnenkatten gaat, is het huis het territorium. Komen katten buiten, kunnen hun territoria enorm verschillen van grootte; naar gelang hoeveel ruimte er is in het gebied waar de katten leven.

Om aan te geven waar de kat zijn of haar territorium heeft, sproeien ze met urine en laten hun ontlasting achter. Zo kan elke soortgenoot zien en ruiken dat hier al iemand woont. Als andere katten het territorium in komen, zal een kat en dus ook onze huiskat, die meestal proberen weg te jagen. Meestal doen ze dat eerst door zich groot te maken en door veel geluid te maken zoals blazen. Katten kunnen veel verschillende soorten geluiden maken, van grommen, spinnen tot miauwen. Als de indringer niet weggaat, zal de kat soms vechten om hem of haar weg te krijgen. Vooral mannetjes (katers) kunnen hun territorium fel verdedigen.

Interessant is de bevinding dat er bij huiskatten ook dag- en nachtterritoria zijn. Uit onderzoek in Engeland blijkt dat verschillende territoria van huiskatten in een bepaalde wijk elkaar overlapten; dat kwam door ruimtegebrek. De katten losten dit op door of overdag of juist in de nacht actief te zijn zodat de naburige katten op de omgekeerde tijden dezelfde territoria konden gebruiken.

Aan zwarte katten hangt nog steeds veel bijgeloof zoals dat ze ongeluk zouden brengen. Het is één van de redenen waarom deze dieren vaak overblijven in een dierenasiel

Gedrag

De meeste katten zijn solitair. Ook onze huiskat is in principe het liefst alleen. Elk gedrag dat bij katachtigen in het wild is terug te vinden, is hen niet vreemd. Een kat is een kat, groot of klein. Zo zijn de meeste katten, ook onze huiskat, het liefst in de nacht actief. Door hun goede ogen kunnen ze nog steeds uitstekend zien. En tijdens de nacht gaan ze veelal op pad om te jagen. Ook al krijgt onze huiskat veelal het voer van zijn ‘baasjes’, het jachtinstinct is nog steeds sterk aanwezig. Net als de meeste van zijn wilde familieleden, slaapt onze huiskat ook erg veel; wel zo’n twaalf tot zestien uur per dag.

Katten praten niet alleen met elkaar, maar ook met ons! Aan de oren van een kat kun je aflezen hoe hij zich voelt. Wanneer een kat zijn oren opsteekt, let hij op. Als hij zijn oren naar achteren draait, is hij geërgerd en als hij zijn oren in zijn nek legt, is hij bang. Ook aan de stand van zijn staart kun je zien hoe de kat zich voelt. Als de kat zijn staart overeind houdt, groet hij andere katten of mensen. Als de kat zijn staart iets omlaag houdt, is hij tevreden en ontspannen. Als een kat bang is, hangt zijn staart naar beneden. De staart is dus heel belangrijk voor een kat. Hij praat er niet alleen mee maar hij houdt zichzelf ermee ook in evenwicht bij het klimmen en springen.

Katten besteden veel tijd en aandacht aan de verzorging van hun vacht. Ze kunnen veel tijd spenderen met het schoonmaken ervan en hun ruwe tong helpt hun daarbij. Katen vinden het vaak niet prettig om aangestaard te worden. Ze zien dit als een bedreiging. Als je een huiskat dus direct aankijkt, kun je het beste knipperen met de ogen.

Voortplanting

De periode dat mannetjes en vrouwtjes katten bij elkaar komen, noemen we de paartijd. Bij de huiskat is dat verschillende keren per jaar, meestal tussen de lente en herfst. Huiskatten kunnen per jaar wel twee nestjes krijgen. Het is dus belangrijk dat mensen een huiskat op tijd steriliseren of castreren. Dierenasiels zitten namelijk elk jaar weer vol met jonge katten. De poezen kunnen met meerdere katers paren; daarom komen er in een nestje vaak kittens voor met allemaal een andere vachtkleur.

Na ongeveer 64–67 dagen worden de jongen (kittens) geboren, meestal zijn het er zo’n drie tot vijf maar dit kan oplopen tot wel acht. Kittens zijn bij de geboorte nog erg klein, zo’n 80-120 gram. Ze worden ook blind geboren; de ogen gaan na zo’n tien dagen open. De oogjes van bijna alle kittens zijn in 1e instantie blauw. Tussen de zes en twaalf weken begint de kleur te veranderen naar de uiteindelijke kleur, meestal groen. Sommige kattenrassen, zoals Siamezen, houden hun blauwe ogen.

Na ongeveer twee weken, beginnen de kittens te kruipen, staan en hun omgeving te verkennen. Zolang ze kittens zijn, zijn huiskatten erg speels en op zoek naar avontuur. Ze spelen dan ook vaak met elkaar.

De moeder is erg beschermend en zorgt goed voor haar kittens. Ze krijgen o.a. moedermelk van haar totdat ze ongeveer zeven weken oud zijn. Na die tijd gaan ze steeds meer vast voedsel eten. De kittens leren alles van hun moeder wat nodig is om te kunnen overleven. Goede jaagtechnieken bijvoorbeeld. En hoe je als katten met elkaar omgaat. Dat laatste leren kittens vooral in week acht tot zestien. Dat heeft te maken met hoe hun hersens zich in die periode ontwikkelen.

Bij opvoeden hoort ook grenzen stellen. Vanaf vier weken mogen de kittens niet meer altijd bij hun moeder sabbelen, maar bepaalt zij wanneer en hoe lang dat mag. Zo leren ze omgaan met frustratie. Als kittens dat niet leren, ontwikkelen ze vaak welzijnsproblemen zoals agressie naar mensen, meubels kapot krabbelen en dwingend gedrag. Soms willen mensen zo’n schattige kitten al het liefst op een hele jonge leeftijd hebben, en worden ze te vroeg bij hun moeder weggehaald. Dat is eigenlijk heel zielig omdat ze dan simpelweg nog niet genoeg geleerd hebben. Pas vanaf zo’n twaalf weken zouden kittens bij hun moeder weggehaald moeten worden.

Al vanaf een leeftijd van zo’n vijf maanden, kunnen poesjes zelf jong krijgen. Dat is natuurlijk wel heel erg jong want de diertjes zijn dan zelf nog niet volwassen. Dat zijn ze pas vanaf een leeftijd van zo’n één jaar.

Jacht en dieet

De huiskat is een carnivoor. Dit betekent dat hij vlees eet. Tegenwoordig krijgt de huiskat brokjes of nat voer van zijn baasje. Als ze dat niet hebben, moeten ze dagelijks tenminste zo’n acht muizen eten. Zelfs als huiskatten niet hoeven te jagen, hebben ze nog steeds een groot jachtinstinct. Jagen zit ze in het bloed. Dit kan je zien door met een kat te spelen, de meeste katten houden ervan om achter een speeltje aan te rennen, en dit te vangen.

Zodra de huiskat een prooi ziet, sluipt hij er zachtjes op af. Als hij de prooi dichtbij genaderd heeft, bespringt hij deze, en vangt hem met zijn klauwen en scherpe nagels. Met een beet in de nek of de keel is de prooi meestal snel dood. Soms spelen huiskatten eerst met hun prooi voor deze dood te maken. Regelmatig brengen ze hun gedode of nog levende prooi mee naar huis; vaak tot ongenoegen van hun ‘baasjes’. De theorieën waarom ze dit doen, lopen uiteen. De gevangen prooi wordt bijvoorbeeld gezien als een ‘cadeautje’ voor de eigenaar (de ‘roedel’) of wordt thuis gebracht omdat dit een veilige plek is om de buit te consumeren. 

Katten zijn opportunistische jagers: ze zullen eten wat ze kunnen vangen. Geliefde prooien zijn  kleine zoogdieren zoals muizen, ratten en konijntjes, aangevuld met vogels, mollen, amfibieën, reptielen en insecten. De prooi wordt veelal met huid en haar opgegeten.

Status

De huiskat is een populair huisdier. Men denkt dat er meer dan 600 miljoen huiskatten op de wereld zijn. Van dit totaal aantal worden er ongeveer 220 miljoen gehouden als huisdier, terwijl de overige dieren, zwerfkatten of verwilderde katten zijn.

In Nederland leven ongeveer drie tot vier miljoen huiskatten. Daarnaast zijn er honderdduizenden tot meer dan een miljoen zwerf- en verwilderde katten. Ongeveer 23% van de Nederlandse huishoudens heeft één of meer huiskatten.

Fysieke kenmerken

• Lichaamslengte: gemiddeld 46 centimeter;
• Staartlengte: gemiddeld 23-30 centimeter;
• Hoogte: gemiddeld 20-25 centimeter;
• Gewicht: gemiddeld drie tot vijf kilo.

Er zijn verschillen qua grootte en gewicht bij de diverse kattensoorten. Savannahs en Maine Coons zijn de grootste huiskattenrassen. Maine Coons wegen gemiddeld zes tot negen kilo maar kunnen uitschieters tot wel 14 kilo bereiken.

Mannetjes (katers) zijn over het algemeen groter en zwaarder dan de vrouwtjes (poezen).

• Levensverwachting: gemiddeld veertien tot zestien jaar maar hogere leeftijden tot zelfs aan 24 jaar zijn geen uitzondering. Bij verwilderde huiskatten is dit nog niet de helft.

Wil je een spreekbeurt over de huiskat houden?
Klik hier voor ons spreekbeurtmateriaal dat je direct kunt downloaden.

Op YouTube zijn veel filmpjes te vinden van huiskatten, waaronder deze.